المباحث النحويه شرح سيوطى - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ١٦٥٤ - عوامل نصب

ترجمه و شرح:

مبحث اعراب فعل‌

مصنّف گويد:

زمانى كه فعل مضارع از عامل نصبى و جزمى خالى و برهنه باشد آنرا رفع بده مانند: تسعد (سعادتمند مى‌شود).

عوامل نصب‌

سپس گويد:

و به « لن » و « كى » فعل مضارع را نصب بده و همچنين با « ان » كه بعد از فعل غير علم باشد نه با « ان » كه پس از فعل علم قرار گرفته.

شارح گويد:

چهار حرف بوده كه فعل مضارع را با آن نصب مى‌دهند و آن عبارتند از:

١- لن و آن حرف نفى و بسيط مى‌باشد مانند:

فلن ابرح الارض‌ ( من هرگز از اين سرزمين برنخيزم).

شاهد در « لن » است كه ابرح را منصوب كرده يعنى آخر آنرا مفتوح نموده است.

٢- كى و آن حرف مصدرى است يعنى با فعل مضارعى كه بعدش واقع شده به مصدر مبدّل مى‌شود مانند:

لكيلا تأسوا على ما فاتكم.

( براى اينكه دلتنگ نشويد برآنچه از دست شما رفته است).

شاهد در « كى » است كه برسر « تأسوا » داخل شده و نون رفعى آنرا به نصبى انداخته و مجموعا به مصدر مبدّل مى‌شوند چه آنكه تأويل آن: لعدم اساكم على ما فاتكم مى‌باشد.

٣- ان و آن حرف مصدرى است مانند:

و ان تصوموا خير لكم‌ ( اينكه روزه بگيريد براى شما بهتر است).

شاهد در « ان » بوده كه برسر « تصوموا » داخل شده و نون رفعى آنرا به نصبى انداخته و مجموعا به مصدر مبدّل مى‌شوند چه آنكه تأويل آن: صومكم خير لكم مى‌باشد.

تنبيه‌

همان طورى كه اشاره شد تنها « ان » مصدريّه فعل مضارع را نصب مى‌دهد نه غير مصدرى.